Siked!
klimmen en media

Na lachen over dreuzels in deel 1 en de uitgebreide geschiedenisles van deel 2 zijn we aangekomen bij mijn laatste hoofdstuk over klimmen en media. Sociale media hebben de manier waarop we met elkaar communiceren enorm beïnvloed en ook de klimsport heeft de moderne era van fitgirls, hashtags en Tumblr Tuesday omarmd. 

Professionele klimmers plaatsen dagelijks berichten op hun tijdlijn en houden ons op de hoogte van hun trainingen, sends en blessures. Nooit eerder was er zo’n continue stroom van informatie voorhanden en nooit eerder stond de fan zo dicht op het leven van de atleet.

Lees ook: Met alleen handen en voeten

Waar was je toen Alex Puccio na haar nekhernia onder het mes moest? Wat dacht je toen Nalle Hukkataival de eerste 9A-boulder ter wereld opende? En hoeveel updates van Adam Ondra heb je geliked toen hij halverwege de Dawn Wall bivakkeerde? Sociale media hebben niet alleen ons leven, maar ook de klimsport voorgoed veranderd.

Het internet

Het wereldwijde web is altijd al een ontmoetingsplek voor gelijkgestemden geweest. Ongeveer 15 jaar geleden had elke hobby, sport of subcultuur eigen fora waar met passie gediscussieerd werd. Ook voor klimmers betekende dit dat ze niet meer op de nieuwe uitgave van hun favoriete tijdschrift hoefden te wachten om het laatste nieuws te horen, die werden namelijk in een mum van tijd online gedeeld. Langzaam maar zeker verschoof het zwaartepunt van klimnieuws van papier naar digitaal.




In mijn vorige tekst schreef ik dat de klimfilm de relatie tussen klimmen en de media transformeerde. Atleten hadden eindelijk een medium om hun verhalen rechtstreeks aan het  publiek te presenteren. Met de komst van internet en sociale media werd die transformatie met steroïden doorgezet. Atleten hadden de media niet meer nodig om fans en eventuele sponsoren te bereiken, dat deden ze voortaan zelf.

De bestaande media bewogen mee met de trend en het internet is inmiddels voor de meeste mensen hun voornaamste nieuwsbron – of het nu om klimmen of de inauguratie van Trump gaat.

Merkwaardig genoeg heeft de verschuiving naar online ervoor gezorgd dat klimmen ook de offline media beter wist te bereiken. Alex Honnold verscheen in 2012 met het populaire nieuwsprogramma 60 minutes op de Amerikaanse televisie, nadat zijn verbluffende solobeklimmingen viral waren gegaan. De nuchtere Honnold was opeens een wereldster.

En ook de jonge Ashima Shiraishi bereikte die status. Het ongekende jeugdtalent, dat in 2016 als eerste dame een 8C-boulder op haar naam schreef, versierde al een aantal keren de pagina’s van gerenommeerde kranten als The Guardian, The New York Times en tijdschrift The New Yorker. In een mum van tijd wist iedereen dat de beste vrouwelijke klimmer ter wereld een klein bescheiden meisje uit New York is.

En dan was er natuurlijk The Dawn Wall. Voor een moment leek de complete wereldpopulatie uit klimmers te bestaan en de laatste touwlengtes van Tommy Caldwells en Kevin Jorgesons heldendaad werden zelfs live op de nationale televisie getoond. “De moeilijkste route ooit” werd er geroepen door een menigte die nog nooit van La Dura Dura had gehoord.

Fitgirls, hashtags en Tumblr Tuesday

Hoewel de meeste klimmers Facebook en Instagram alleen gebruiken om over hun activiteiten te berichten, maken anderen er een sport van om zoveel mogelijk likes en volgers te vergaren. Niet de harde sends of competities staan nog centraal, maar het personage zelf. En klimmen biedt de context om hun personage aan de wereld te verkopen. De klimmende “fitgirl” is geboren.

Het bekendste voorbeeld is natuurlijk Sierra Blair-Coyle. De Amerikaanse klimster heeft bijna 400.000 likes op Facebook en meer dan 107.000 volgers op Instagram. Haar tijdlijn staat vol met vrolijke kiekjes in de klimhal, op het strand of aan de wand en ze trakteert haar fans dagelijks op een brede glimlach, gespierde buik en een sportieve outfit, waarbij de grens tussen sportkleding en ondergoed doorgaans vervaagt. Op dinsdag beantwoordt ze al jouw vragen tijdens #TumblrTuesday.

In Athlete or model: what is Sierra Blair-Coyle? onderzocht Andrew Bisharat dit nieuwe fenomeen in de klimwereld. “I’ve recently noticed a rise in a number of professional outdoor athletes whose job qualifications are as much, if not more, rooted in image as they are in substance and achievement.” constateert hij in het prikkelende artikel. Vervolgens vervolgt hij zijn zoektocht naar wat Blair-Coyle nu eigenlijk is: een atleet, model of allebei?

Zijn conclusie zal ik niet verklappen, maar zijn tekst legt hoe dan ook een aantal interessante inzichten bloot. Een gevolg van de opkomst van Athlete Models is bijvoorbeeld dat niet Adam Ondra het visitiekaartje van de klimsport is, maar Sierra Blair-Coyle. Omdat haar online bereik simpelweg vele malen groter is.

Lees ook: Dat waren andere tijden

Niet een waslijst aan 9b’s, maar online statistieken bepalen tegenwoordig wie de beroemdste klimmer ter wereld is – en wie de meeste sponsorgelden binnenhaalt. Gelukkig kan Blair-Coyle ook nog aardig klimmen en draait mee in de subtop van de wereldbekerwedstrijden. Dat verzacht de pijn bij de puristen misschien.

Biertje?

Headliners zijn steeds belangrijker geworden. Talloze media (waaronder wij) proberen je elke dag te verleiden om op hun links te klikken. Het helpt dan enorm als je ook iets nieuwswaardig te melden hebt, zoals een baanbrekende beklimming. En vaak geldt daarbij: hoe hoger de graad, hoe meer interactie en bezoekers. Voor professionele klimmers betekent dit meer exposure voor zichzelf en hun sponsoren.

In maart 2016 nam Alex Puccio het zwaard ter hand om hiermee af te rekenen: “People will always have their opinions and the sad thing is that when climbers take the inflated grade just to “look cooler” they might get crap from other professional climbers or climbers that are immersed in the sport, but to the majority that doesn’t know any better they look “bad ass”!”

Tot op de dag van vandaag is onduidelijk tot wie ze haar kritiek precies richtte, maar haar uitval legde de ongemakkelijke relatie tussen klimmen en de hedendaagse media bloot: enerzijds bieden media atleten de kans om van klimmen hun beroep te maken, anderzijds maakt het de sport commerciëler, waardoor veel van haar kernwaarden verloren gaan.

In oktober 2016 maakte Puccio deze ongemakkelijkheid nogmaals duidelijk. Dit keer niet door een kritische noot op haar Facebook-pagina, maar door de hoofdrol te spelen in een reclame van biermerk Michelob Ultra. Ze had weliswaar geen waarderingen opgeblazen voor extra media-aandacht, toch was ze uitgesproken op de commerciele tour gegaan en dat kwam haar op aardig wat kritiek uit de gemeenschap te staan.

Als klimmers zijn we namelijk nog niet gewend aan deze nieuwe facetten in de sport. Toch denk ik dat het een logische stap naar volwassenheid is. Net als Ronaldo in de reclames van zijn sponsor Nike verschijnt, doet Puccio dat in die van haar sponsoren. Of dat nu een biermerk betreft, maakt niet uit. Atleten moeten hun brood verdienen en van alleen rotsblokken kunnen ze helaas niet leven.

Schijt aan sponsoren

Toch zijn er nog steeds klimmers die wars zijn van sponsoren en alle hectiek die daarmee gepaard gaat. Zij klimmen nog steeds alleen voor het klimmen.

Isabelle Faus is zo’n klimmer. Naast Shiraishi en Puccio is ze een van de beste vrouwelijke boulderaars op deze planeet, maar bijna niemand kent haar. Ze topte al twee 8B-plussen – The Wheel of Chaos en Amandla – en behoort daarmee tot de absolute wereldtop.




De Amerikaanse is een zeldzame purist als het op sponsoren aankomt en heeft een bijbaantje als schoonmaker om haar klimdroom te bekostigen. In een uitvoerig artikel van Climbing verklaart ze waarom ze zich niet druk maakt om sponsoren: “I’m not into faking it on the internet to make a name for myself […] Most companies care more about Instagram stats than real stats.”

Dit standpunt zal ongetwijfeld bij veel klimmers op applaus kunnen rekenen. Zaken als geld, mainstream media en commercie hebben in de klimgemeenschap altijd een negatieve klank gehad en worden aan het kampvuur vaak tot taboe verklaard. Toch zijn deze aspecten al jarenlang een belangrijk onderdeel van de sport en zullen ze in de nabije toekomst alleen nog prominenter worden. Bovendien zie ik ‘s wereld beste klimmers liever in een TV-commercial dan huizen poetsen.

Meer dan alleen handen en voeten

En daarmee zijn we aan het einde van mijn driedelige essayreeks over klimmen en media. Het was niet zozeer mijn bedoeling om een uitvoerige theorie tentoon te stellen, het moest vooral een ontdekkingstocht worden naar de bijzondere, en vaak ongemakkelijke, relatie die tussen beide werelden bestaat.

Tussen de regels door valt echter ook een grote wens van mij te lezen: dat klimmen als volwaardige en volwassen sport gezien moet worden. En om die wens in vervulling te laten gaan moeten klimmen en media de handen ineen slaan en elkaar proberen te versterken. We moeten als klimgemeenschap inzien dat we de media – of het nu de Volkskrant of willekeurige klimmedia betreft – hard nodig hebben om te groeien en te bloeien.

En daar is nu eenmaal meer dan alleen handen en voeten voor nodig.


Fitgirls, hashtags en Tumblr Tuesday is het derde deel van een driedelige essayreeks over Klimmen & Media en het spanningsveld dat tussen beide werelden bestaat. Tijdens de Bergsportdag op 29 januari geeft redacteur en NK-commentator Paul Kaufman een flitsende presentatie over dit onderwerp. Zet die dus met rood in je agenda, want dat wil je echt niet missen!

15:30u – Zaal 1. Tot dan!


Over de auteur Bekijk alle berichten Auteur website

Paul Kaufman

Hoofdredacteur en mede-oprichter van Siked! Deze taaltechneut eet gewoonlijk keien als ontbijt, maar gooit eigenlijk net zo lief een touwtje uit. Naast klimmen en boulderen doet Paul vooral aan klimmen en boulderen.